Słownik drukarza


Apla - Jest to jednolite tło, nałożone jedną farbą dowolnego koloru w ilości dokładnie 100%. W poligrafii efektem apli jest jednolita powierzchnia druku – tzw. pełne pokrycie.


Bigowanie - wyciskanie rowka lub rowków w miejscach zagięcia papieru, kartonu lub tektury. Operacja ta ma służyć łatwiejszemu zginaniu części papieru lub kartonu


CMYK - (Cyan - jasnoniebieski, Magenta - purpurowy, Yellow - żółty, Black - czarny) - zestaw podstawowych kolorów farb drukarskich stosowanych powrzechnie w druku offsetowym . Mieszając je w różnych proporcjach można otrzymać dowolny inny kolor (z wyjątkiem białego). Ponieważ z powodu zanieczyszczeń zawartych w atramentach drukarek nie jest możliwe otrzymanie prawdziwej czerni - trzy podstawowe kolory zostały uzupełnione czarnym. Poprzez połączenie tych czterech kolorów w poligrafii uzyskuje się zadruk pełnokolorowy, fullcolor.


W tym zakresie wyróżniamy pojęcia:


  4+4 – oznacza obustronny zadruk CMYK

  4+0– oznacza jednostronny zadruk CMYK

  1+0 – oznacza jednokolorowy jednostronny zadruk CMYK

  1+1 – oznacza jednokolorowy dwustronny zadruk CMYK

  5+0 – oznacza jednostronny zadruk CMYK + jeden kolor Pantone itd.


Cromalin – nazywany również potocznie proofem to próbny wydruk, służący jako wzorzec przy ustawianiu kolorystyki na maszynie drukarskiej.


Druk cyfrowy - technika drukowania bez form drukowych, bezpośrednio z cyfrowego pliku graficznego. Odbywa się na specjalnych maszynach przypominających logiką wielkie termosublimacyjne drukarki atramentowe o szczególnie wyśrubowanych parametrach technologicznych. Specjalne farby (tusze solwentowe) są odporne na warunki atmosferyczne. Druk cyfrowy wypełnia lukę pomiędzy wydrukami z ploterów a typowymi odmianami tradycyjnego druku offsetowego.


Druk offsetowy - technika drukowania płaskiego polegająca na drukowaniu pośrednim farbami mazistymi. Forma drukowa ma postać specjalnie przygotowanej płyty offsetowej.


Dpi - W grafice rastrowej (bitmapy) liczba punktów na długości cala; skrót od ang.: dots per inch (punktów na cal) określająca rozdzielczość grafik bitmapowych. W druku offsetowym stosuje się zazwyczaj rozdzielczość 300 dpi. W druku wielkoformatowym od 20-30 dpi przy bardzo dużych realizacjach do maksymalnie 150 dpi przy drukach niewielkich. W grafice internetowej stosuje się rozdzielczość 72 dpi.


EPS - (ang. Encapsulated PostScript) format pliku grafiki komputerowej, opracowany przez Adobe Systems Inc., zapisany w języku PostScript.


Falcowanie - złamywanie (składanie) arkusza papieru po zadrukowaniu, w celu otrzymania żądanego formatu z kolejną numeracją stronic.


Foliowanie - Proces foliowania (rodzaj laminowania) polega na pokryciu zadrukowanych powierzchni folią z tworzywa sztucznego (matową lub błyszczącą), w celu dodatkowego zabezpieczenie druku i dodania walorów estetycznych. Foliowanie zabezpiecza druk przed działaniem czynników takich jak ścieranie, zagięcia, zabrudzenia itd.


Gramatura papieru - ciężar jednego metra kwadratowego wytworu papierowego wyrażony w gramach. Stosujemy różne gramatury papieru od 80g – 350g w różnych rodzajach.


Rodzaje papieru – w technice druku offsetowego stosowane są różne typy papieru najczęściej używane to:


  - Papier Offsetowy – zastosowanie do produkcji książek, broszur, czasopism, plakatów, etykiet. Najczęściej występujące gramaturą tego papieru tu 90g - 150g.

  - Papier powlekany – kredowy – jest to papier powlekany cienką warstwą mieszaniny białego pigmentu mineralnego oraz kleju.

  - Papier ozdobny - szeroka gama i mnogość rodzajów papierów ozdobnych, które znajdują swoje zastosowania na każdym kroku.

  - Karton – używany do produkcji sztywnych materiałów tjk. Teczki ofertowe, kalendarze ścienne, etc.


Kaszerowanie - oklejenie papierem lub folią kartonu, tektury falistej w celach dekoracyjnych lub użytkowych.


Mora - Niepożądany efekt powstający przy komputerowej obróbce oryginałów rastrowanych, wskutek niewłaściwego nakładania na siebie punktów rastrowych, traktowane na ilustracji jako usterka. Powstaje m.in. podczas skanowanie materiałów już wydrukowanych w technice rastrowej (druk offsetowy) i w wielu przypadkach jest trudna do usunięcia.


Nakład - liczba jednego wydania druku.


Naświetlanie / Prepress – przy wykorzystaniu techniki druku offsetowego – polega na naświetlaniu klisz- przenoszeniu materiału z komputera na klisze( CTF) lub płyty(CTP) z których drukowane są materiały poligraficzne.


PANTONE - Farby specjalne Pantone to najpowszechniej używany wzornik kolorów. To kolory specjalne, których nie można uzyskać mieszając kolorów CMYK-owych, np. kolor złoty, srebrny etc.


Perforacja - szereg kresek lub kropwek wykonanych w procesie drukowania lub przy użyciu odpowiedniego urządzenia (grzebienia), zwanego perforówką, w celu ułatwienia oddzierania części papieru.


POS (ang. Point of Sale - materiały promocyjne znajdujące się w miejscu sprzedaży). Przykładem materiałów typu POS są różnego rodzaju plakaty reklamowe, zawieszki, podstawki, ulotki, katalogi.


Raster - struktura umożliwiającą zamianę tonów ciągłych na punkty (lub inne elementy) dające wrażenie odcieni szarości (lub barwy). W przypadku rastrowania klasycznego (autotypijnego, AM - modulowanego amplitudowo) elementy rastra są ustawione w jednakowych odległościach od siebie wyznaczając tzw. siatkę rastra (o stałej wielkości) oraz różnią się od siebie wielkością. Im większe punkty tym większe pokrycie powierzchni i tym ciemniejszy obraz. Raster klasyczny charakteryzuje liniatura (gęstość rastra). W przypadku rastrowania stochastycznego (FM-modulowanego częstotliwościowo) nie występuje stały rozkład punktów, lecz punkty o stałej średnicy (wielkości) są rozmieszczone w różnych odległościach od siebie.


RIP- (ang. Raster Image Processor) urządzenie (RIP sprzętowy) lub program (RIP programowy), zamieniający dane zapisane w języku PostScript na obraz rastrowy dostosowany do współpracującego urządzenia (naświetlarki, drukarki, itp.). Plik rastrowy jest dostosowywany do zadanej rozdzielczości urządzenia.


Spad - obszary druku, które wychodzą poza krawędź ostatecznej publikacji. Spad pozwala zapewnić, że obszar druku będzie dochodził do samej krawędzi.


Sztancowanie /Wykrawanie - czynność introligatorska polegająca na wykrawaniu z arkusza (lub stosu arkuszy) papieru, kartonu, tektury lub innego podobnego podłoża pożądanego kształtu wyrobu papierniczego lub poligraficznego o skomplikowanych kształtach, których nie można uzyskać za pomocą zwykłego krojenia na gilotynie introligatorskiej. Wykrawania dokonuje się za pomocą wykrojnika, którego roboczą częścią jest nóż o odpowiednio wyprofilowanym kształcie ostrza, który jest wtłaczany z dużą siłą na wylot prostopadle w podłoże.


Tinta - jednolite tło zadrukowane, złożone z elementów zecerskich (np. kropek) albo z płyty wygrawerowanej względnie giloszowanej. Zwykle tinta drukowana jest jasną farbą na której drukuje się następnie tekst, rysunek lub inicjał farbą ciemną.


Uszlachetnianie - pokrywanie druków, materiałami w celu zwiększenia ich wytrzymałości lub dla celów estetycznych, np. lakierowanie, foliowanie. Można w ten sposób uzyskiwać powierzchnie prac błyszczące, matowe lub łączone (folia matowa i lakier wybiórczy błyszczący). Oprócz efektów czysto wizualnych, zapewnia drukom elastyczność i odporność na wilgoć oraz chroni je przed ścieraniem.


W tym zakresie możemy zaproponować 4 techniki uszlachetniania druku:


- Lakier UV – utwardzany promieniami UV , możemy je podzielić na lakiery matowe oraz świecące

- Lakier offset / dyspersyjny – lakier offsetowy zabezpieczający wydruk

- Folia matt – pokrycie wydruku w celu wytrzymałości oraz nadania estetycznego charakteru, możemy również łączyć folię mat z lakierem wybiórczym

- Folia błysk - pokrycie wydruku w celu wytrzymałości oraz nadania estetycznego charakteru,


Wykrojnik – narzędzie do wycinania określonego kształtu z arkusza zazwyczaj zadrukowanego – płaszczyzna z trwale umocowanymi ostrzami jest przyciskana do zadrukowanego papieru i jednym uderzeniem wycina z arkusza cały złożony wzór np. siatkę pudełka. Często listwom tnącym (noże tnące, noże sztancujące) towarzyszą listwy bigujące (bigi), a czasami listwy perforujące (noże perforujące). Wykrojnik, oprócz zasadniczej funkcji wycinania (sztancowania), może również przygniatać (bigować) lub perforować. Klasyczne wykrojniki wykonuje się, umieszczając w desce (zazwyczaj sklejce) z rowkami odcinki listew sztancujących, bigujących, perforujących. Wykrojniki dodatkowo zaopatrzone są w listwy gumowe, które wystają ponad powierzchnię noży sztancujących czy perforujących i umieszczane są po obu ich stronach.


Zalewka – metoda korygowania błędów pasowania powstających podczas druku. Jeśli dwa obiekty są drukowane na różnych zespołach maszyny drukarskiej i mają ściśle przylegać do siebie, wówczas istnieje niebezpieczeństwo, że na skutek błędów w pasowaniu pojawi się między nimi przestrzeń (np. będzie widoczny biały papier, na którym wykonywany jest druk). Aby temu zapobiec obiekty powiększa się o 0,3-1 punkt typograficzny. Powstaje wówczas wspólny obszar, co jest praktycznie niedostrzegalne dla oka. Zalewki wykonuje się na etapie komputerowego przygotowania do druku. Jeśli obszar obiektu jest powiększany, wówczas mamy do czynienia z nadlewkami. Zalewki stosuje się przeważnie w pracach kreskowych (rysunek, grafika, tekst) czyli w pracach nie będących reprodukcjami zdjęć.